Schoolplein scoort hoog in sociale onveiligheid


Schoolpleingedrag 

In alle eerlijkheid, hoe sociaal veilig is uw schoolplein? Wat vindt u van wat zich daar afspeelt?  Niet verstopt, niet stiekem, gewoon openlijk voor iedereen zichtbaar.

 

Als bedenker van de M5 aanpak besteed ik één dag in de week aan werkbezoeken op scholen. Ik ben dan een hele dag op school om te zien hoe het er in en om de school in de praktijk aan toe gaat op het gebied van sociale veiligheid.

 

Daarbij valt mij op dat het schoolplein een domein is waar nog veel kansen liggen om de sociaal veiligheid te verbeteren zodat alle kinderen zich daar veilig kunnen voelen.

 

Dat gaat niet lukken met meer van hetzelfde. Er is daarvoor iets anders nodig. 

 

 


Het schoolplein is vaak nog een sociaal onveilige plek voor leerlingen

De M5 Meldbox telt 90.000 meldingen over incidenten waarbij kinderen zich sociaal onveilig voelen. De Meldbox geeft ook inzicht in waar het zich afspeelt. Bij vrijwel elke school (80 scholen) staat 'het schoolplein' in de top drie van locaties waarover veel meldingen worden gedaan (22.000). Bij veel scholen staat het schoolplein zelf op de eerste of bijna eerste plaats en komt het voor dat wel 1/3 van de meldingen over het schoolplein gaan. Dan heb je een schoolplein uitdaging voor het verbeteren van de sociale veiligheid. Ouders kunnen heel ongerust worden en zich laten gelden met allerlei klachten als het niet in orde is op schoolplein. 

 

Wat u zoal kunt waarnemen op schoolpleinen is: oorverdovend hard gillen, keihard rennen en anderen omver lopen, duwen en trekken, pakken en laten vallen, schelden en beledigen, intimideren, dreigen en bang maken, elkaar klem zetten, elkaar pijn doen en op de grond gooien, vechten, trappen en klappen geven. In een oorverdovende herrie waarin je elkaar niet meer kunt verstaan wordt er op elkaar jacht gemaakt. En dat onder het mom van, 'leuk' pakkertje 'spelen' en  'leuk' stoeien, 'gewoon' een 'jongens' dingetje hoor ik dan vergoelijkend.

 

Observaties

Bij klassenobservaties zie ik dat kinderen meestal goed aan het werk zijn. De leerkracht heeft de regie, helpt de kinderen en alles ziet er prima uit. Er hangt soms zelfs een bijna een serene rust. En dan... ineens, ongeveer 10 minuten voor de kinderen naar buiten moeten, (om te ontspannen) wordt een deel van kinderen heel onrustig. Er kan dan bijna geen les meer worden gegeven en moet de leerkracht alle zeilen bij zetten voor het handhaven van rust en orde.

 

Het lijkt alsof met name de stoere jongetjes zich dan mentaal aan het voorbereiden zijn op de 'Big Battle' op 'hun' schoolplein en de gevoelige kinderen (20%) zie je schichtig om zich heen kijken. Als juf de regie loslaat en haar gezag wat intrekt, al voor ze buiten zijn, vallen de eerste slachtoffers al op de trap en lopen ze, bij wijze van spreken, de voordeur er bijna uit.

 

Alleen toezicht is niet afdoende, ook het schoolplein vraagt om regie en spelleiders

Het schoolplein als strijdtoneel doet mij denken aan een soort jungle waar de rechten van de sterkste gelden. Het lijkt wel een dierenwereld waar roofdieren jacht maken op prooidieren. Een paar goedwillende toezichthouders zijn druk met het ene incident na het andere, het ene 'ongelukje' na het andere, het ene brandje blussen na het andere.

 

Soms werken scholen met 'overblijf moeders' en die moeten zich maar zien te 'redden' in de herrie en de chaos. Zij krijgen de schuld als de kinderen helemaal 'opgefokt' weer de klas in komen en het wel even duurt voor er les gegeven kan worden. 

 

Hoe moet dat zijn voor kinderen. Een paar stoere jongens zullen die schoolplein Battle wel leuk vinden. Het merendeel (zeker 80%) van de kinderen vinden dit niet fijn en worden elke dag gedwongen dit weer te moeten ondergaan. Die zijn eigenlijk bang maar moeten meedoen en ook nog lachen als ze 'klappen' krijgen, doen alsof dat leuk is. Ze moeten wel omdat ze anders het risico lopen uitgekozen te worden als slachtoffer van de groep pesters omdat ze 'flauw' zijn.

 

Hoe normaal is dat

Nergens zie je dat gedrag alleen op schoolpleinen. Als u een straatfeest of familiebijeenkomst organiseert gaat het er dan ook zo aan toe. Gaan mensen elkaar dan ook voortdurend aan doen wat kinderen elkaar aan doen op schoolpleinen. Hoe komt het dat we ons zover aangepast hebben en dat we dat 'normaal' zijn gaan vinden en vergoelijken met allerlei dooddoeners.

 

Even een time-out voor de leerkracht 

Ik kan mij er alles bij voorstellen dat onderwijsmensen gehecht zijn aan hun recht op pauzes. Maar hoe krijgt u de kinderen weer terug in de klas. U moet dan les geven aan kinderen die 'stijf staan' van de stresshormonen door opgelopen botsingen, spanningen en ruzies die zij mee de klas innemen en elke dag weer. En die stress is niet zomaar even snel weer weg uit hun lijf. Zij staan dan in de 'fighting modus' en u moet nog een paar uur 'gewoon' les geven. 

 

Denkfout

Het is een denkfout dat kinderen binnen spanning opbouwen omdat ze aan leren zijn en buiten ontspannen. Wat ik zie is eerder het omgekeerde. Kinderen nemen de opgebouwde stress en spanning van de 'schoolplein battle' mee de klas in. Met als resultaat dat het lastig en vermoeiend is om les te geven omdat er veel onderlingen spanningen tussen de kinderen zit. Kinderen kunnen door gebrekkige aandacht bij het leren gaan onderpresteren. Niet goed voor kinderen niet goed voor school, niet leuk lesgeven en ontevreden ouders.

 

Het kan ook anders

Inmiddels ben ik een aantal experimenten op scholen verder over hoe het anders kan. Hoe u ook op het schoolplein en de overgangen op een eenvoudige en concrete manier met bestaande middelen en bestaande menskracht regie kunt houden over de sociale veiligheid. Vrijwel direct zie je dan verbetering en resultaten en binnen een paar weken is het helemaal anders en wordt het lesgeven effectiever en leuker.

 

Hoe ook u het verschil kan maken

Graag ga ik met u in gesprek over hoe we u in een workshop van twee uur kunnen laten zien hoe het anders kan, wat daarvoor nodig is en hoe u als school hierin het verschil kunt maken en ouders tevreden kunt stellen. 

 

Lourens de Bakker

Dir. M5 groep / IvSV

06 22785944